Интервју со Асс.М-р.Ерика Пешкоска ЗА или ПРОТИВ ЕУТАНАЗИЈА во МАКЕДОНСКОТО ЗАКОНОДАВСТВО

0
4412

За тоа што претставува еутаназијата ЗА или ПРОТИВ ЕУТАНАЗИЈА во МАКЕДОНСКОТО ЗАКОНОДАВСТВО и многу повеќе ке прочитате во интервјуто со Асс.М-р.Ерика Пешкоска.

 

  1. Што всушност претставува еутаназијата ?
  • Еутаназија е убиство од милосрдија, која е присутна кај неизлечивите болесни луѓе, и овозможува да биде ставен крајот на секое мачење. Но да напоменеме дека еутаназијата во суштина претставува убиство од милосрдие, кое зад себе провлекува многу прашања, анализи, дискусии, дебати. Еутаназијата може да биде дефинирана како позитивно дело, но и може да биде оценета како негативна постапка. Пред да се одреди да биде извршена еутаназијата треба да бидат исполнети одредеи услови. Постојат неколку видови на Еутаназија како што се :
  • Волјена Еутаназија- Овој вид на еутаназија е кога самата особа-личност која боледува од одредена тешка болест, посакува да му биде извршена еутаназија, и смета дека неговиот живот би немал смисла, и тоа поради тешките дијагнози, наодот за болеста и слично. Овој вид на еутаназија, од страна на повеќе научници во одредени случаеви е дефиниран и како ,,Патолошка еутаназија,,, поради што не би било својствено да се побара убиство, кое би го згаснал човечкиот живот. Од правен аспект исто така да биде извршен овој вид на еутаназија, потребно е да бидат исполнети услови како што се :

А) Да се изврши увид во комплетната документација, за каков вид на болест се работи

Б) Дали постои основ да биде извршена вољената еутаназија

В) Дали со извршување на еутаназијата би имало последици

Г) Дали лиецто кое бара да му биде извршена еутаназијата, тоа го бара слободно врз своја воља, без присилба од никого…

 

  • Неволјена Еутаназија- Овој вид на еутаназија, е кога особата не е способна сама да одлучи дали сака или не да и биде извршена еутаназијата. Исто така и овој вид на еутаназија, повлекува повеќе услови кои би требало да бидат исполнети. Но многу е важно кај невољената еутаназија да биде дефинирано слободата на воља на самата лицност, или доколку не е во состојба да одлучи сама за себе си, да биде одлучено од страна на старателили друго лице кое има право врз личноста, која сака-треба да биде извршена еутаназијата.
  • Еутаназија против нечија воља, кога вољата на особата не се зема во предвид- Кај овој вид на еутаназија треба да се направи разлика помеѓу еутаназија и т.н. ,,асиситирано,, самоубиство.
  • Според ова еутаназијата претставува акт на прекинување нечиј живот од страна на доктор-( кој ја одредил дијагнозата, го дефинирал наодот на болеста, кој ја следи целата здравствена состојба…). а асистирано самоубиство е кога лекарот обезбедува средство, со кое лицето само ке изврши еутаназија-самоубиство. Притоа да нагласиме дека во првиот случај лекарот е во ставен во активна улога, а додека асистираното самоубиство е пасивна улога.

Овие три типови на еутаназија се делат на 2 групи:

  1. Пасивна еутаназија – која претставува стопирање на давање на лекарства, кои се неопходни за одржување на пациентот во живот.

 

  1. Активна еутаназија – таа е контроверзна и претставува употреба на смртоносни супстанции, како што се вбризгување на смртоносна инјекција, се со цел да се изврши убиството.

 12957209_2030796603812985_1237199383_n

 

  1. Зошто еутаназијата треба да биде дозволена, а Зошто еутаназијата треба да биде забранета ?

 

  • Оние кои се во корист на еутаназија тврдат дека цивилизираното општество треба да им овозможи на луѓето да умрат достоинствено и без болка, и треба да им овозможат на другите да им помогне да го сторат тоа , ако тие не можат да управуваат со самите нив. Тие велат дека нашите тела се нашите сопствени, а нам треба да ни биде дозволено да го направиме она што сакаме со нив. Погрешно е да се направи некој живее подолго отколку што сака.  Всушност правењето луѓето да живеат кога тие не сакаат ги крши нивните лични слободи и човековите права. Неморално е , велат  да се принудат луѓето да продолжат да живеат во страдање и болка. Тие додаваат дека како самоубиство не е кривично дело , исто и  еутаназијата не треба да биде кривично дело.
  • Религиозни противници на еутаназијата веруваат дека животот е даден од Бога, а само Бог треба да одлучи кога да се стави крај на тоа. Други противници стравуваат дека ако еутаназијата беше направен легална, законите кои го регулираат тоа ќе биде злоупотребени , а луѓето ќе бидат убиени ,оние кои навистина не сакаат да умрат.
  1. Со кои про-аргументи се ,,одобрува,, или ,,забранува,, еутаназијата
  • Аргументи во корист на еутаназијата може да се разложат во неколку главни категории и тоа :

Аргументи врз основа на правата

  • луѓето имаат експлицитно право да умрат
  • посебно право за да умре не е неопходно, бидејќи другите наши човековите права го подразбираат правото да умре
  • смртта е приватна работа и доколку не постои повреда на други, државата и други луѓе немаат право да се мешаат ( либерален аргумент)
  • Практични аргументи
  • можно е да се регулира еутаназијата
  • смртта е приватна работа и доколку не постои повреда на други, на државата и други луѓе немаат право да се мешаат ( либерален аргумент)
  • овозможувањето на луѓето да умрат може да ги ослободи малку здравствените ресурси ( ова е можен аргумент, но нема власт сериозно да се предложи )
  • еутаназијата се случува во секој случај ( утилитарен аргумент )

Филозофски аргументи

  • Еутаназијата го задоволува критериумот дека моралните правила мора да бидат универзални
  • Еутаназијата се случува во секој случај ( утилитарен аргумент )
  • Дали смртта е лоша работа?
  1. Дали еутаназијата е Правото на приватност и слобода на уверувањето го вклучуваат правото да умре

Ова е идејата дека правата на приватност и слободата на уверувањето даваат на лицето право да одлучат како и кога да умре, но да напоменеме дека постојат одредени аргументи кои истите треба да бидат анализирани, од секој аспект се со цел да ја добиеме потврдата ЗА или ПРОТИВ еутаназијата. Еден од тие аргументи е

Либерален аргумент- Оваа е варијација на аргументот на индивидуални права.

  • Ако некоја акција ги промовира најдобрите интереси на сите засегнати и не ги крши правата на никој тогаш таа акција е морално прифатлива.
  • Во некои случаи, еутаназијата ги промовира најдобрите интереси на сите кои се вклучени и не ги крши правата на никој.
  • Затоа е морално прифатлива.

 

 

Постојат и припадници на либералниот аргумент кои го напаѓаат и истите, тврдат дека не постојат случаи кои се вклопуваат во погоре наведените условите :

  • Луѓето сметаат дека работите се во нивните најдобри интереси, кои се надвор од границите на моралните вредности.
  • Аргументите дека еутаназијата е во суштина погрешна се вклопуваатво овој контекст.
  • Луѓето не секогаш ја донесуваат најдобрата и најпозитивната одлука која е во нивен интерес.
  • Одредена категорија на луѓе не го прифаќаат ставот дека извршувањето на еутаназијата може да им наштети на другите луѓе.
  • Еутаназијата може да лиши и човек кој умира и други бенефиции.
  • Еутаназијата не е приватно дело – не можеме да ги игнорираме било кои лоши ефекти кои може да има врз општеството во целина.

Врз погоре изнесеното мораме да напоменеме дека Еутаназијата без разлика на тоа дали би била дзволена или забранета, како чин може да е присутна и во секој случај. Еутаназијата се случува – подобро да се направи легално и да се регулира тоа правилно. Притоа како “убиство се случува- подобро да се направи легално и да се регулира тоа правилно ” звучи неприемливо, но тоа е се доколку не детално се разработи еутаназијата како чин, дело со сите свои предности, негативности и последици .Кога ќе го стави како што е, аргументот звучи многу изнемоштено навистина.

Луѓето велат дека работите како “ние не можеме да ги контролираме лековите затоа подобро да ги легализираме “, или ” ако не го направиме абортусот легален така што луѓето можат да го имаат направено во болница, луѓе ќе умрат од улични абортуси “. Во суштина се потврдува дека она што лежи зад ова е утилитаризмот и тоа дека: верувањето дека моралните правила треба да бидат до оној степен дизајнирани и тоа се со цел да се произведе најголемата среќа на најголемиот број на луѓе ( доколку е тоа возможно ).  Ако сето ова се прифати како основа за вашиот етички кодекс ( и тоа е основа на етика на многу луѓе ), тогаш ќе дојдеме до една теорема дека аргументи кои се погоре изнесени се совршено разумни. Но доколку не се прифати овој принцип, но свесно дека некои работи се погрешни, без оглед на каков ефект ќе има врз вкупната човекова среќа, тогаш веројатно ќе се предвиди овој аргумент како циничен и погрешен. Се поаѓа од тоа дека Еутаназијата и самоубиството, се акти на слободна волја на човекот, кој има право да располага со совојот живот. Додека обидот за самоубиство и самоубиството не се пенализираат, еутаназијата е забрането дејство и се квалификува како привилегирано или како обично убиство, а во крајна линија и како злосторство. Во Европскиот регистар на општите права и слободи почнува да спаѓа и правото на т.н. ,,хумана,, смрт. Основен дел на сите човекови права и слободи е правото на смрт по избор, во случа кога животот губи секаква субјективна смисла  и објективна вредност за општеството.

  1. Дали Македонското законодавство треба да го зазвеме ставот ЗА или ПРОТИВ еутаназијата ?

Видете- несомнено е да се произнесе дека- Болниот е тој што има право да одлучи дали ќе престане животот на кого му е одземен секаков квалитет.

Во спротивно државата недемократски, недопустливо и во крајна линија и неморално се меша во животот на поединецот, а сето тоа го прави во име на државни причини или сомнителни етички определби кои главно се оправдуваат со клиширани причини кои не се темелат на научна аргументација. Да се забрани или оспори актон на умирање на некого кој сака да го прекине животот, кој не е достоен за живеење, е своеволно-доброволно насилство, кое со тек на демократизација на светот и со новите цивилизирани придобивки ќе изсчезне. Притоа пациентот има автономно право да одлучи дали ќе се прекине неговиот медицински третман со оглед на бесперспективноста на лекувањето. Тој т.е. пациентот донесува одлука за достоиснтвена смрт, доколку веќе не може да живее живот, достоен на човек. Со еутаназијата не се поставува прашањето, дали човекот е достоен на живот, туку дали тоа што остнало од животот е достојно на еден човек?.

За да биде спроведена еутаназијата, мора да постојат правни процедуларни и материјални услови за ,,кревање,, раце од понатамошен третман на пациентот. Тоа знали дека лекарот направил се, што било во негов домен, и негова моќ, да се спаси пациентот, и дека во моментот на донесување на одлука за еутанзија, за пациентот нема никаква надеж. Сепак таа одлука треба да биде:

  1. Преиспитана и потврдена од лекарски конзилиум,
  2. Да постои пишан документ, барање од пациентот,
  3. Документот да биде напишан при чиста светс и разум на пациентот,
  4. Документот да биде напишан во присуство на правник.

Со самото ова одлуката би била целосно издржана и оправдана и во себе би содржела обележје на хуман мотив. На овај начин еутаназијата би можело пасивно да се спроведе, и тоа со прекин на терапијата и со истовремена максимална борба за обезболување на пациентот, и активно што подразбира обезболување на пациентот и давање на палијативни средства*. Убиството од мислот треба да се декраминилизра,а еутаназијата да биде дозволена само во строго определени медицински установи. Ова значи дека и медицинскиот персонал треба да се ослободи од ,,емоционален,, товар, дека при ваков чин прави привилегирано убиство  и дека постапува во согласнот со правото на секоја личност да донесе одлука која се однесува на нејзинито живот. Современиот свет ја преживеаа шокантната промоција на хомосексуалноста, промоцијата на еднополови бракови и хируршката промена на полот, и тоа како хумани вредности, како апел за прифаќање на различноста а не како разлика туку само како поинаква даденост на појавите во светот околу нас. Значи ако во законски рамки е срушен стереотипот на од памти век утврдената социјална, правна, етичка, религиозна прагма на светот, затоа што еутаназијата се доживува како стигматизирање на лекарите како ,,џелати,, , ако тие конзилирано утврдиле дека болниот нема среќни очекувања за изцелување, ако тоа е автономна одлука на болниот или на неговите блиски доколку тој не е свесен. Исто така треба да се напомене дека можноста и придобивката за превземање на органи за трансплатација од болниот кои можат да спасат многу други животи. Да се даде согласност за пресадување на орган значи да на одреден начин, се овозможи и живот на пациент. Притоа еутаназијата не го негира човековото достоинство зошто токму со нејзината примена битието не е сведено на обичен умирачки објект или заменлива едница, туку е автонмен објект во чии раце стои можноста за хамлетовската одлука ДА СЕ БИДЕ ИЛИ НЕ.

            Современото време не соочува со потребата да се прифатат нови концепции на биоетиката и биомедицината кои се насочени кон дополнување на ,,ХИПОКРАТОВИТЕ,, начела т.е. кон афирмирање на идејата дека еутаназијата во себе содржи и хумана димензија и дека таа треба правно да се регулира во секоја една држава за да не дојде до нејзина злоупотреба, Во одрден број на држави во светот како што се: Холандија, Јапонија, Орегон, Финска и други, извршено е легализирање на еутаназијата и тоа под класичната дефиниција на ,,ЕУТАНАЗИЈАТА- како лесно и благо умирање, гаснење на живот, без смртни болки, ублажување на смртта со давање на наркотични средства на болниот,,.  Во Парламентот на Европската заедница потврдено е и неприкосновено правото на живот, но исто така и неприкосновеното право на смрт и правото на човекот да одлучува самиот за себе. Делегацијата на Република Македонија во Март, 2006 година, го подржала Извештајот на Советот на Европа, во кој се ,,бара,, убиството од милост да не биде дефинирано како кривично дело.

Во Парламентот на Европската заедница потврдено е и неприкосновено правото на живот, но исто така и неприкосновеното право на смрт и правото на човекот да одлучува самиот за себе. Делегацијата на Република Македонија во Март, 2006 година, го подржала Извештајот на Советот на Европа, во кој се ,,бара,, убиството од милост да не биде дефинирано како кривично дело.

  1. Кои аргументи може да ги произнесете за тоа дали еутаназијата треба да биде дозволена или забранета ?
  • Кога веќе се постави прашањето дали сте за Еутаназија, за да дојдеме до еден разумен заклучок мошне е потребно да се постави и прашањето т.е. да се произнесат и аргументите од која причина би биле против еутаназијата. Аргументите и доказите кои ќе бидат произнесени се во поглед на тоа од која причина би биле против еутаназијата:
  • Еутаназија ја слабее почитта на општеството за значењето на животот.
  • Прифаќањето еутаназија прифаќа дека некои животи (оние на лицата со хендикеп , или болен ) се помалку вредни од другите.
  • Доброволна еутаназија претставува еден вид на т.н. лизгава патека која води кон присилна еутаназијата и убиството на луѓето кои се сметаат дека се непожелни.
  • Еутаназијата не може да биде во најдобар интерес на лицето.
  • Еутаназијата влијае на правата на другите луѓе , а не само оние на пациентот. Покрај овие изнесени аргументи, ставови докази, постојат и таканаречени практични т.е. неизбежни факти кои морат да бидат земени во предвид:

Соодветната палијативна нега ја прави еутаназијата непотребна. Не постои начин на правилно регулирање на еутаназијата. Дозволувајќи ја еутаназијата ќе дојде до помалку грижење за тешко болните. Дозволувајќи ја  еутаназијата се поткопува посветеноста на лекарите и медицинските сестри за спасување животи. Еутаназијата може да стане ефективен начин за лекување на смртно болните. Дозволувајќи ја  еутаназијата ќе се обесхрабри потрагата по нови лекови и третмани за тешко болните. Еутаназијата ја поткопува мотивацијата за да се обезбеди добра грижа за умирање , и добра болка. Еутаназија дава преголема моќ на лекарите. Еутаназијата ги  изложува ранливи луѓе на притисок да се стави крај на нивните животи. Морален притисок врз постари роднини од себични семејства. Морален притисок да се ослободат медицинските ресурси. Пациенти кои се напуштени од страна на нивните семејства може да чувствуваат дека еутаназијата е единствено решение..

12980665_2030796383813007_1162933849_n

  1. За крај Вашиот личен став околу еутаназијата да биде или не присутна во македонското законодавство ?

Мојот став околу легализација на еутаназијата во средината во која живееме се состои од многу различни аспекти, како религиозни, социјални, морални… Притоа мора да напоменеме дека еутаназијата е чин каде свесно или намерно се става крај на животот на друго лице, и каде извршителот на истата мора да зане каква е состојбата на лицето врз која се врши еутаназијата и да знае за неговит став за животот, т.е. дали кај истиот постои ,,желба,, за смрт или не, и да истиот чин на извршување на еутанзијата да биде извршен без претходно истиот извршител да не добие никаква ќар од сето тоа. Напоменавме дека за легализација на еутаназија провлекува врз себе многу комплицирани прашања, изедначување од различни аспекти и сл. Како сведок на многу немили и вознемирувачки настани во околината во која живеам и опстојувам го запазувам ставот дека еутаназијата треба да биде легализирана врз неродени бебиња од родители со психичко-ментално-душевно-нервно растројство. Овој став е сосема спротивен на религиозниот, социјалниот аспект, но моето објаснување во врска со овој став е дека. Доколку еден човек со нарушено душевно-ментално-психичко-нервно растројство, асоцијализиран човек, логички не би можел да биде во сооднос- брак со нормален социјализиран човек.

Во многу случаи докажано се случува да тоа бидат двајца луге со нарушено (ментално, психичко-душевно) здравје, и во тој поглед детето не би можело под никакви вонвременски, вонмедицински, или незнам какви други ,,сили,, и методи да биде нормален ,, производ,,. Ако во ваков случај се дејствува по пат на еутаназија и тоа на активна еутаназија, поддржана со закон, општетсвото би функционирало многу понормално, без обврска за згрижување на вакви лица ниту нивно лекување. Еуатаназијата би ја имала онаа ,,главна,, функција каде нема да дозволи да таква личност расте во услови непознати за него, а истата таа личност реално во себе си носи потенцијал за извршител на кривични и други тешки дела.

Мојот став околу овој пример не е достоен за многу околности, но ако направиме статистички податоци по региони на ваков вид болни лица, и лицаа кои вегетираат во овој надворешен свет, и тоа незнаејќи за себе си што е и кој е.  Но сепак ќе се навратам за претходно изнесеното се работи за мошне комплексна материја, за која треба да бидат вклучени многу различни области од секојдневниот живот, правата на човекот, религиозните, верските, културните, социјалните и други области, со многу разумно донесување на одлука, која му ја препуштам на лицата задолжени за истото. Напоменавме дека за легализација на еутаназија провлекува врз себе многу комплицирани прашања, изедначување од различни аспекти и сл. Како сведок на многу немили и вознемирувачки настани во околината во која живеам и опстојувам и со изнесените статистички податоци, го запазувам ставот дека еутаназијата треба да биде легализирана врз неродени бебиња од родители со психичко-ментално-душевно-нервно растројство.

Во поглед на еутаназијата во делот на медицината сметам дека со вклучувањето на лекарите во еутаназија се зголемува значењето на нејзината етичка забрана. Лекарот кој врши еутаназија претпоставува единствена одговорност за акт на окончување на животот на пациентот. Еутаназијата би можела исто така лесно да се прошири на некомпетентни пациенти и други ранливи групи. Наместо ангажирање во еутаназија, докторите сметам дека строго мора да одговорат на потребите на пациентите на крајот на животот. Пациентите не треба да бидат напуштени кога ќе се утврди дека лекот е немоќен.. Пациентите во близина на крајот на животот мора да продолжат да добиваат емотивна поддршка,грижа,.